Gnosis in de Oudheid, Nag Hammadi in context – boek van Roelof van den Broek

BESTEL GNOSIS IN DE OUDHEID

BELUISTER HET RADIO-INTERVIEW OVER GNOSIS IN DE OUDHEID

Het boek ‘Gnosis in de oudheid – Nag Hammadi in context’ biedt allereerst een helder overzicht van gnostische stromingen in de eerste eeuwen van onze jaartelling als een specifieke expressie van een brede onderstroom in de westerse cultuur, die vanaf de Oudheid tot New Age grote invloed heeft uitgeoefend. Bij alle vormen van gnosis ging het en gaat het nog steeds  om inzicht in de samenhang van de dingen (gnosis betekent kennis), als persoonlijke bevrijding en godskennis in één.

De auteur bespreekt de overlevering en de inhoud van de gnostische literatuur, met aandacht voor alle authentieke gnostieke teksten. De (veelal negatieve) respons van de kant van kerkvaders en filosofen wordt eveneens toegelicht. Tot voor kort bestond zo’n overzicht bestond in Nederland nog niet en is ook daarbuiten uiterst zeldzaam. 

In het voorlaatste hoofdstuk wordt uitgebreid ingegaan op het wezen en de (mythologische) uitdrukkingsvormen van de antieke gnosis. Ook de gnostische opvattingen over Jezus komen ter sprake. Na het inleidende deel biedt de auteur een vertaling van vijf authentieke gnostische teksten uit de handschriftenvondst van Nag Hammadi, voorzien van uitvoerige inleidingen en toelichtingen, waaronder Het geheime boek van Johannes.

De geselecteerde teksten zijn:

  1. Het Apocryphon of Geheime Boek van Johannes (in de lange recensie)
  2. Het Wezen van de wereldheersers,
  3. De Oorsprong van de wereld
  4. Eugnostus de Gelukzalige
  5. De Donder Volmaakte Geest.

Deze vijf teksten geven een duidelijk beeld van de wijze waarop gnostische mythen geconstrueerd en verder ontwikkeld werden. Ze zijn rechtstreeks vertaald uit het Koptisch vertaald; in vertaling en commentaar zijn de nieuwste wetenschappelijke inzichten verwerkt.

Roelof van den Broek is een internationaal erkend specialis op het gebied van de antieke gnosis, Hij is emeritus hoogleraar Geschiedenis van het christendom (Universiteit Utrecht) en lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Voor zijn werk ontving hij een eredoctoraat aan de Sorbonne. 

INHOUD

Gnosis in de oudheid, Joost Ritman
Over kennis en onwetendheid, Esther Ritman
Woord vooraf, Roelof van den Broek

INLEIDING

I GNOSIS EN GNOSTIEK

II. DE GNOSTISCHE LITERATUUR: OVERLEVERING

De Griekse overlevering

De Koptische overlevering

  • De Codex Askewianus in Londen
  • De Codex Brucianus in Oxford
  • De Papyrus Codex 8502 in Berlijn
  • De handschriften van Nag Hammadi in Caïro
  • De Codex Tchacos in Bazel/Caïro

III DE GNOSTISCHE LITERATUUR: TEKSTEN

Indeling
Niet of nauwelijks gnostisch te noemen geschriften
Woorden van Jezus
De Barbelo-mythe en de gnostische exegese van Genesis
De Barbelo-mythe: hemelreizen
Valentiniaanse teksten
Polemische teksten
Andere mythologische tradities

IV DE ANTIGNOSTISCHE LITERATUUR

V DE GNOSIS: WEZEN EN UITDRUKKINGSVORMEN

Essentie en beleving
God en zijn wereld
De mens en zijn wereld
Verlossing

VI ACHTERGRONDEN
Waar ligt de oorsprong?
Griekse filosofie (het platonisme)
Jodendom
Christendom
De geest van de tijd

TEKSTEN

I HET GEHEIME BOEK VAN JOHANNES (NHC II, I; IV, 1)

A Inleiding

  1. Tekstoverlevering
  2. Structuur
  3. Het Pleroma
  4. De kosmos
  5. Het berouw van Sophia
  6. De mens
  7. In en buiten het paradijs
  8. De verlossing
  9. Het noodot, de zondvloed en de Imitatiegeest
  10. Het lied van Pronoia
  11. Auteur, plaats van ontstaan 
  12. Deze vertaling

B. Vertaling

II HET WEZEN VAN DE WERELDHEERSERS (NHC II, 4)

A Inleiding

  1. Tekstoverlevering
  2. Structuur
  3. Titel
  4. Adam en eva
  5. Norea en Noach
  6. Jaldabaoth en Sabaoth
  7. De verlossing
  8. Auteur, plaats van ontstaan en datering
  9. Deze vertaling

B Vertaling

III DE OORSPRONG VAN DE WERELD (NHC II,5)

A Inleiding

  1. Tekstoverlevering
  2. Structuur
  3. Pistis Sophia en de ooersprong van Jaldabaoth
  4. Jaldabaoth en Sabaoth
  5. Eros
  6. De mens en zijn verlossing
  7. Auteurs, plaats van ontstaan en datering
  8. Deze vertaling

B Vertaling

IV EUGNOSTUS  DE GELUKZALIGE (NHC, 3 en V, 1)

A Inleiding

  1. tekstoverlevering
  2. Structuur
  3. De Onkenbare God
  4. De ‘Personen’ van de godheid en hun dienaren
  5. Nogmaals de Onsterfelijke Mens en de hemelse machten
  6. Auteur, plaats van ontstaan en datering
  7. Deze vertaling

B Vertaling

V DE DONDER – VOLMAAKTE GEEST (NHC VI, 2)

A Inleiding

  1. De titel
  2. De Gezondene en haar Zender
  3. De Gezondene over zichzelf
  4. De hoorders
  5. De identiteit van de Gezondene
  6. Datering
  7. Deze vertaling

B Vertaling

Gebruikte tekens, afkortingen en verwijzingen
Aantekeningen bij de teksten
Literatuur
Appendix: Oorspronkelijke Nederlandse vertalingen van gnostische geschriften
Register

BESTEL GNOSIS IN DE OUDHEID

1 thought on “Gnosis in de Oudheid, Nag Hammadi in context – boek van Roelof van den Broek

  1. J.A.W. van Ettinger

    Het is in een woord een “fantastisch mooi” boek. Ik heb het al verschillende jaren in mijn bezit. Geen boek wat je zomaar even uitleest maar ik lees er geregeld in en wat een rijke inhoud !! Ik ben heel dankbaar voor mensen als Roelof van den Broek. Zo heeft hij mij als RK een gehele nieuwe en andere dimensie aan mijn religie geschonken en dichter bij God gebracht.

    Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *